رفتار های بهبود دهنده سلامت

1.    یادگیری مداوم خود مدیریتی

با توجه به ماهیت مزمن دیابت، بیمار مبتلا به دیابت باید در مورد چگونگی زندگی کردن با این بیماری و چگونگی مدیریت آن به خوبی و طور مداوم آموزش ببیند. نشان داده شده که این آموزش ها چه به صورت حضوری و چه از طریق تکنولوژی های جدید مثل گوشی همراه، میتوانند در دراز مدت قند خون بیمار را کاهش و به صورت کلی رضایت آنها از زندگی را افزایش دهند.

هدف از توسعه این اپلیکیشن در اختیار قرار دادن این آموزش ها و حمایت مداوم از شماست.

2.    فعالیت فیزیکی

·       مزایای فعالیت بدنی برای بیماران مبتلا به دیابت

- کاهش وزن و مدیریت آن: فعالیت بدنی به سوزاندن کالری و کاهش وزن کمک می‌کند، که می‌تواند در مدیریت بهتر قند خون مؤثر باشد.

- بهبود عملکرد انسولین: ورزش و تحرک به سلول‌های بدن کمک می‌کند تا انسولین را بهتر مورد استفاده قرار دهند، که به تنظیم و کاهش قند خون کمک می‌کند.

- تقویت سلامت قلب و ریه: ورزش به بهبود عملکرد قلب و ریه کمک کرده و خطر بروز مشکلات قلبی و عروقی، که در بیماران مبتلا به دیابت شایع‌تر است، را کاهش می‌دهد.

- افزایش انرژی و نشاط: فعالیت بدنی باعث آزادسازی اندورفین‌ها و بهبود روحیه شده و به فرد انرژی و نشاط بیشتری می‌بخشد.

- بهبود کیفیت خواب: ورزش می‌تواند به بهبود کیفیت خواب کمک کند و خستگی و بی‌خوابی ناشی از دیابت را کاهش دهد.

حتماً قبل از شروع هر برنامه ورزشی با پزشک خود مشورت کنید. پزشک با توجه به وضعیت قلب، عروق و پای شما، تمرینات مناسبی را توصیه خواهد کرد. برخی تمرینات، مانند وزنه‌برداری یا فعالیت‌های پر شدت، ممکن است برای افراد مبتلا به فشار خون بالا یا مشکلات چشمی مناسب نباشد.

·       نکاتی برای شروع و ادامه فعالیت بدنی

- توصیه میشود زمان فعالیت ورزشی خود را به گونه ای انتخاب کنید که حداقل ریسک افت ناگهانی قند خون شما را داشته باشد بدین صورت که بهترین زمان فعالیت ورزشی حدود یک ساعت پس از خوردن یکی وعده های غذایی شماست.

- انتخاب ورزش‌های مناسب: ورزش‌هایی با شدت کم تا متوسط، مانند پیاده‌روی یا شنا، اغلب برای افراد مبتلا به دیابت مناسب‌ترند. مشاوران و متخصصان بهداشت می‌توانند در انتخاب بهترین تمرینات ورزشی برای شما کمک کنند.

- شروع با تمرینات کوتاه: فعالیت بدنی خود را با ۵ تا ۱۰ دقیقه در روز آغاز کنید و به تدریج آن را افزایش دهید. هدف نهایی باید انجام فعالیت بدنی منظم به مدت ۳۰ دقیقه در روز، تقریباً هر روز هفته، باشد.

فعالیت بدنی منظم می‌تواند به عنوان بخشی از سبک زندگی سالم شما باشد. برنامه‌های ساده‌ای مانند پیاده‌روی با دوستان یا عضویت در کلاس‌های ورزشی می‌تواند فعالیت بدنی را لذت‌بخش‌تر و تداوم آن را آسان‌تر کند. به یاد داشته باشید که حتی تغییرات کوچک و مداوم در فعالیت بدنی می‌تواند در بلندمدت تأثیرات مثبتی بر سلامت جسم و روان شما بگذارد.

3.     ­ترک سیگار

·       افزایش خطر بیماری‌های قلبی و عروقی

افراد مبتلا به دیابت بیشتر از افراد غیر مبتلا به دیابت در معرض بیماری‌های قلبی و عروقی قرار دارند، و سیگار این خطر را به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌دهد. سیگار کشیدن باعث تنگ شدن عروق خونی و کاهش اکسیژن‌رسانی به اندام‌های بدن می‌شود که این عوامل می‌توانند به مشکلاتی مانند سکته قلبی، سکته مغزی، و انسداد عروق منجر شوند.

·       تشدید مشکلات فشار خون و کلسترول

سیگار کشیدن فشار خون و سطح کلسترول بد (LDL) را افزایش می‌دهد و کلسترول خوب (HDL) را کاهش می‌دهد. این مسئله می‌تواند موجب تشدید مشکلات ناشی از دیابت شود و احتمال بروز بیماری‌های قلبی و آسیب عروق را افزایش دهد.

·       تأثیر منفی بر کنترل قند خون

سیگار کشیدن می‌تواند مقاومت به انسولین را افزایش دهد، به این معنا که بدن نمی‌تواند به‌خوبی به انسولین پاسخ دهد و قند خون بالا می‌رود. این مسئله مدیریت دیابت را دشوارتر می‌کند و می‌تواند به افزایش سطح قند خون و بدتر شدن وضعیت بیماری منجر شود.

·       افزایش خطر عوارض چشمی (رتینوپاتی دیابتی):

دیابت می‌تواند به عروق خونی ظریف چشم آسیب بزند و به بیماری‌های چشمی مانند رتینوپاتی دیابتی منجر شود. سیگار کشیدن با کاهش جریان خون و کاهش اکسیژن‌رسانی به شبکیه، خطر این مشکلات چشمی را افزایش می‌دهد و می‌تواند حتی منجر به از دست دادن بینایی شود.

·       کاهش سرعت بهبود زخم‌ها و افزایش خطر عفونت

افراد مبتلا به دیابت معمولاً با مشکلاتی در بهبود زخم‌ها روبرو هستند، و سیگار کشیدن می‌تواند این مسئله را بدتر کند. سیگار با کاهش جریان خون و اکسیژن‌رسانی به بافت‌ها، روند ترمیم زخم‌ها را کند کرده و احتمال عفونت‌ها را افزایش می‌دهد. این موضوع به‌ویژه برای زخم‌های پا که در بیماران مبتلا به دیابت شایع است، اهمیت دارد.

·       تأثیر منفی بر عملکرد کلیه‌ها

سیگار کشیدن خطر بروز بیماری‌های کلیوی را افزایش می‌دهد. از آنجا که افراد مبتلا به دیابت در معرض خطر بیشتری برای بیماری‌های کلیوی قرار دارند، سیگار می‌تواند به‌طور قابل توجهی به این مشکل دامن بزند و احتمال نارسایی کلیه را افزایش دهد.

·       افزایش خطر نوروپاتی دیابتی

نوروپاتی دیابتی یا آسیب عصبی یکی از عوارض شایع دیابت است که می‌تواند به درد، گزگز و بی‌حسی در پاها منجر شود. سیگار کشیدن با کاهش جریان خون به اعصاب و تشدید آسیب‌های عصبی، می‌تواند خطر بروز این مشکلات را افزایش دهد.

·       افزایش خطر ابتلا به سرطان

افراد مبتلا به دیابت، به دلیل مشکلات متابولیسمی و اختلالات سلولی، بیشتر در معرض خطر ابتلا به برخی سرطان‌ها هستند و سیگار می‌تواند این خطر را به‌طور چشم‌گیری افزایش دهد.

·       توصیه‌هایی برای ترک سیگار

- درخواست کمک از پزشک یا مشاور ترک اعتیاد: استفاده از برنامه‌های ترک سیگار، داروهای جایگزین نیکوتین یا داروهای ضد سیگار تحت نظر پزشک می‌تواند کمک‌کننده باشد.

·       پیوستن به گروه‌های حمایتی: گروه‌های حمایتی یا دوستانی که هدف مشابهی دارند، می‌توانند فرد را در این مسیر حمایت کنند.

4.    پایبندی به استفاده از دارو

نقش داروها در کنترل دیابت:

1.     کاهش قند خون ناشتا و پس از غذا:
داروهایی مانند متفورمین با کاهش تولید گلوکز در کبد و بهبود عملکرد انسولین، قند خون را کاهش می‌دهند.

2.     بهبود حساسیت به انسولین:
برخی داروها مانند تیازولیدین‌دیون‌ها (مانند پیوگلیتازون) حساسیت سلول‌های بدن به انسولین را افزایش می‌دهند و به بدن کمک می‌کنند تا از انسولین به شکل موثرتری استفاده کند.

3.     کاهش جذب قند در روده:
داروهایی مانند مهارکننده‌های آلفا-گلوکوزیداز (مانند آکاربوز) جذب قند از مواد غذایی را کم می‌کنند و مانع افزایش ناگهانی قند خون پس از وعده غذایی می‌شوند.

4.     تحریک ترشح انسولین از پانکراس:
داروهایی مانند سولفونیل‌اوره‌ها (گلیبنکلامید، گلی‌کلازید) یا مگلیتینیدها ترشح انسولین را از پانکراس افزایش می‌دهند.

5.     دفع گلوکز اضافی از طریق ادرار:
داروهایی مثل مهارکننده‌های SGLT2 (مانند امپاگلیفلوزین یا داپاگلیفلوزین) با دفع قند از طریق ادرار، سطح قند خون را کاهش می‌دهند.

6.     کنترل وزن:
داروهای جدیدتر مثل آگونیست‌های GLP-1 (مانند لیراگلوتاید) علاوه بر کاهش قند خون، اشتها را کم می‌کنند و به کاهش وزن کمک می‌کنند.

7.     کاهش عوارض دیابت:
مصرف منظم داروها از عوارض جدی دیابت، مانند آسیب به قلب، کلیه‌ها، چشم‌ها و اعصاب، پیشگیری می‌کند.

چرا مصرف منظم داروها حیاتی است؟

پیشگیری از افزایش ناگهانی یا کاهش شدید قند خون:
داروها به تنظیم قند خون کمک می‌کنند و مانع نوسانات خطرناک آن می‌شوند.

جلوگیری از پیشرفت بیماری:
مصرف نکردن دارو باعث می‌شود دیابت کنترل نشده و به مرور زمان عوارض جدی‌تری ایجاد کند.

حفظ کیفیت زندگی:
با مصرف داروها، سطح انرژی و عملکرد روزانه بهتر خواهد بود و احساس خستگی یا بی‌حوصلگی ناشی از قند خون بالا کاهش می‌یابد.

پیشنهاداتی برای بهتر رعایت کردن مصرف داروها:

·       زمان‌بندی مشخص: داروهای خود را سر یک زمان مشخص در روز مصرف کنید. استفاده از زنگ هشدار یا اپلیکیشن‌های یادآوری می‌تواند مفید باشد.

·       قرار دادن داروها در محل دید: داروها را در جایی قرار دهید که همیشه آنها را ببینید، مثلاً کنار میز غذا یا در آشپزخانه.

·       پیگیری منظم: از یک دفترچه یادداشت یا اپلیکیشن موبایل برای ثبت مصرف داروها استفاده کنید.

·       مشورت با پزشک یا داروساز: اگر مصرف داروها برایتان سخت است یا عوارض جانبی دارید، با داروساز یا پزشک خود صحبت کنید. ممکن است بتوانند شکل یا زمان‌بندی دارو را تغییر دهد.

·       درک اهمیت داروها: بدانید که این داروها نه‌تنها به کنترل قند خون کمک می‌کنند بلکه از عوارض جدی دیابت جلوگیری می‌کنند.

·       حمایت خانواده و دوستان: از نزدیکان خود بخواهید که شما را در این مسیر حمایت کنند و یادآوری کنند.

·       تهیه جعبه دارو: استفاده از جعبه‌های هفتگی دارو کمک می‌کند تا مطمئن شوید که هیچ دوزی را فراموش نمی‌کنید.

5.    مدیریت شرایط روحی و روانی

چرا مراقبت روانی در دیابت اهمیت دارد؟

·       استرس و تأثیر آن بر قند خون:
استرس می‌تواند سطح هورمون‌هایی مثل کورتیزول را در بدن افزایش دهد که این وضعیت به بالا رفتن قند خون منجر می‌شود. استرس مداوم همچنین ممکن است باعث شود افراد کمتر به مراقبت‌های دیابتی مثل مصرف دارو یا رعایت رژیم غذایی توجه کنند.

·       افسردگی و دیابت:
افراد مبتلا به دیابت بیشتر در معرض افسردگی هستند. افسردگی می‌تواند انگیزه شما را برای مراقبت از خود کاهش دهد و باعث شود کنترل دیابت سخت‌تر شود. از سوی دیگر، دیابت کنترل نشده نیز می‌تواند علائم افسردگی را بدتر کند و این دو مشکل یکدیگر را تقویت می‌کنند.

·       اضطراب در مورد مدیریت بیماری:
بسیاری از افراد مبتلا به دیابت از این که نتوانند قند خون خود را به خوبی کنترل کنند یا عوارض بیماری در آینده به سراغشان بیاید، دچار اضطراب می‌شوند. این اضطراب می‌تواند بر کیفیت زندگی آنها تأثیر منفی بگذارد.

·       خستگی ناشی از بیماری:
مدیریت روزانه دیابت، از جمله پایش قند خون، مصرف داروها و رعایت رژیم غذایی، می‌تواند خسته‌کننده باشد. این حالت که به آن خستگی دیابتی گفته می‌شود، ممکن است انگیزه فرد را برای ادامه مراقبت‌های لازم کاهش دهد.

چگونه می‌توان از مراقبت روانی در مدیریت دیابت بهره برد؟

·       پشتیبانی عاطفی:
صحبت با خانواده، دوستان یا گروه‌های حمایتی دیابت می‌تواند احساس تنهایی را کاهش دهد و به شما انگیزه بدهد.

·       مدیریت استرس:
تمرین‌های آرامش‌بخش مثل مدیتیشن، یوگا و تنفس عمیق می‌توانند به کاهش استرس و بهبود کنترل قند خون کمک کنند.

·       مشاوره با روانشناس:
اگر احساس افسردگی، اضطراب یا خستگی دیابتی دارید، مشورت با یک روانشناس متخصص می‌تواند بسیار مفید باشد. او می‌تواند ابزارها و راهکارهایی برای مدیریت بهتر احساسات و مشکلات روانی مرتبط با دیابت به شما ارائه دهد.

·       تمرکز بر جنبه‌های مثبت:
به جای تمرکز بر محدودیت‌های بیماری، روی پیشرفت‌ها و موفقیت‌های خود در مدیریت دیابت تمرکز کنید. حتی تغییرات کوچک نیز اهمیت دارند.

·       آموزش و آگاهی:
یادگیری بیشتر در مورد دیابت می‌تواند احساس کنترل بیشتری به شما بدهد و اضطراب ناشی از عدم آگاهی را کاهش دهد.

6. توانایی حل مسئله

چطور مهارت حل مسئله را در مدیریت دیابت به کار ببریم؟

در اینجا چند مرحله ساده آورده‌ایم که به شما کمک می‌کند در برابر مشکلات، آرام بمانید و تصمیم‌های درست بگیرید:

1. مشکل را مشخص کنید

مثلاً:

·       چرا امروز قند خونم خیلی بالا رفته؟

·       چرا بعد از ورزش دچار افت قند شدم؟

·       چرا این چند روز حس خستگی دارم؟

2. دلایل احتمالی را بررسی کنید

·       آیا غذایی با قند بالا خورده‌ام؟

·       آیا دارو را فراموش کرده‌ام؟

·       آیا بیمار یا استرس‌دار هستم؟

·       آیا فعالیت بدنی کم یا زیاد داشته‌ام؟

3. راه‌حل‌هایی پیشنهاد دهید

·       تنظیم وعده غذایی

·       یادآوری مصرف دارو با زنگ تلفن

·       بررسی قند خون بیشتر در روزهای خاص

·       مشورت با پزشک یا مربی دیابت

4. یک راه‌حل را انتخاب و اجرا کنید

·       ساده‌ترین و امن‌ترین راه‌حل را انتخاب و اجرا کنید.

5. نتیجه را بررسی کنید

·       آیا قند خون بهبود یافت؟

·       آیا حال عمومی بهتر شد؟

·       اگر نه، راه‌حل دیگری را امتحان کنید یا با پزشک مشورت کنید.

چرا این مهارت مهم است؟

·       باعث می‌شود هنگام بروز مشکل، سردرگم و نگران نشوید.

·       به شما کمک می‌کند مستقل‌تر باشید و بهتر از خود مراقبت کنید.

·       جلوی مشکلات بزرگ‌تر مثل بالا رفتن شدید قند، افت قند یا بستری شدن را می‌گیرد.

از ما بپرسید